İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır. Mahkemeye verilen dilekçelerde İdari Yargılama Usulü Kanununun 3. maddesinde sayılan hususların bulunması gereklidir. İdari yargılamada dilekçe ret kararı bu hususların bulunmaması üzerine verilmektedir;
- Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası
- Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller
- Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi
- Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar
- Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası
- Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri.
Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olması gerekmektedir.
Dava Dilekçesi Nereye Verilir ?
Dilekçeler ve savunmalar ile davalara ilişkin her türlü evrak, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere idare veya vergi mahkemesi başkanlıklarına, idare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hakimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk konsolosluklarına verilebilir. Dilekçeyi alan asliye hukuk hakimliği veya konsolosluk, 3 gün içinde dilekçeyi ilgili yere gönderir. Davanın açılma tarihi dilekçenin ilk verildiği resmi merciidir yani asliye hukuk hakimliği veya konsolosluktur.
DİLEKÇENİN REDDİ KARARI
Dilekçeler kural olarak ilk inceleme aşamasında incelenir. Bununla beraber dilekçede yer alması gereken hususlardan birinin eksikliği davanın her aşamasında dikkate alınabilir. Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:
a) Görev ve yetki,
b) İdari merci tecavüzü,
c) Ehliyet,
d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,
e) Süre aşımı,
f) Husumet,
g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,
Yönlerinden sırasıyla incelenir.
Kanunun 3. maddesinde dilekçede bulunması gereken hususlar sayılırken 5. maddesinde ise aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller sayılmıştır. Kural olarak, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. İstisnai olarak, aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller şunlardır;
- Aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir.
- Birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir.
Kanunda dilekçede bulunması gereken hususlarda eksiklik olan veya aralarında bağlantı olmadan tek dava dilekçesi ile açılan davalar hakkında dilekçe ret kararı verilir. Otuz gün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut c bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuz gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine karar verilir. Dilekçe ret kararı kesin olup bu kararlara karşı kanun yolu kapalıdır. Ancak dilekçe ret kararı sonrasında davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan kanun yolu başvurusunda dilekçe ret kararının hatalı olduğunu ileri sürmek mümkündür.
Dava dilekçesinin reddi hali ile ilgili Danıştay kararı şu şekildedir;
Danıştay 12. Dairesi 2015/3722 Esas 2015/4980 Karar 06.10.2015 Tarihli Kararı
“(…) İdari yargı yerinde açılacak davalarda istemin açık ve net olması gerekmekte olup, istemin şarta bağlanması ya da talebinin mümkün olmaması halinde başka bir istemde bulunulmasına, başka bir deyişle terditli (basamaklı) dava açılmasına imkan yoktur.
Dava dosyasının incelenmesinden, dava dilekçesinin konu kısmında “KPSS A Grubu ve Öğretmenlik Alan Bilgisi ile ilgili Yönetmeliğin 4. maddesinin iptaline” karar verilmesi istenmesine karşın, dava dilekçesinin sonuç kısmında ise; KPSS A Grubu ve Öğretmenlik Alan Bilgisi ile ilgili Yönetmeliğin 4. maddesinin iptali ile bundan dolayı oluşan bir yıllık dershane, barınma, beslenme, yol, harcırah, kırtasiye vb. giderlerinin tazmini, bu uygun görülmediği takdirde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00-TL maddi, 10.000,00-TL manevi zararının tazminine karar verilmesi istenildiği, ancak idari yargı merciinde açılan davalarda bu şekilde terditli (basamaklı) veya şartlı istemde bulunulmasına hukuken imkan bulunmadığı, dava konusunun nelerden ibaret olduğu hususunda tereddüte düşüldüğü, dava konusunun açıkça belirtilmesi gerektiği, “KPSS A Grubu ve Öğretmenlik Alan Bilgisi ile ilgili Yönetmeliğin 4. maddesi”nden hangi tarih, sayılı ve hangi metni içeren düzenlemenin iptali istendiği hususuna yer verilmesi ve dava konusu yönetmelik maddesi yanında dava konusu edilerek tazmini istenen zararların ne şekilde oluştuğu anlatılarak bunu ortaya koyan bilgi ve belgelerin dava dilekçesine eklenmesi gerekmektedir. (…)”
Yukarıda yer alan içtihattan da anlaşılacağı üzere idari yargıda davaların terditli açılması dilekçenin reddi sebebidir. Bu sebeple davacının talepleri için ayrı ayrı dava açması gerekmektedir.
DİLEKÇE RET KARARI SONRASI
Mahkemenin dilekçe ret kararı vermesi hâlinde, kararın davacıya tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yenileme dilekçesi sunulması gerekir. Bu dilekçede, hangi mahkemenin hangi tarihli dilekçe ret kararına istinaden yenileme yapıldığı açıkça belirtilmelidir. Yenileme dilekçesinin muhatabı, dilekçe ret kararını veren aynı mahkemedir. Dilekçe bu mahkemeye hitaben düzenlenip yine bu mahkemeye verilir. Yenileme dilekçesi, ilk dilekçenin kapsamını genişletmek için kullanılamaz yani ilk dilekçede yer almayan yeni bir talep, yenileme aşamasında ileri sürülemez. Yenileme dilekçesi süresi içinde verildiğinde, davanın açılış tarihi olarak ilk dilekçenin mahkemeye verildiği tarih esas alınır. Dilekçelerin 3. maddeye uygun olmamaları dolayısıyla reddi halinde yeni dilekçeler için ayrıca harç alınmaz.
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
İdari yargıda dava dilekçesinin kanuna uygun olarak hazırlanması gerekmektedir. Bu şartlar İYUK 3. ve 5. maddede sayılmıştır. Bu şartlara uygun olmayan dilekçelerin reddine karar verilir. Davacıya, kararın tebliğinden itibaren 30 günlük başvuru süresi tanınmıştır. Bu süre içinde yenileme dilekçesini ilgili mahkemeye sunması gerekir. Aksi takdirde dava açma süresinin geçmesiyle beraber davanın reddine karar verilir.